बेइजिङ, साउन २४ गते ।
हालै भारतको हिमाचल प्रदेशको सिरमौर जिल्लामा दुई दाजुभाइले एउटै युवतीसँग विवाह गरेका थिए, जुलाईमा भएको यो विवाहको तस्विर सार्वजनिक भएपछि सामाजिक सञ्जालमा निकै चर्चा परिचर्चा सुरु भयो । धेरैलाई यो धेरै अनौठो लाग्यो पनि ।
वास्तवमा, संसारको ठूलो भागमा, एक पुरुषले एक भन्दा बढी श्रीमती राख्नु सामान्य छ तर एक महिलाको लागि धेरै पति हुनु अनौठो देखिन्छ। तर, यो प्रथा हिमाचलमा मात्र नभई विश्वका धेरै ठाउँमा अहिले पनि बिधमान रहेको छ ।
यो प्रणाली अझै पनि कम्तिमा पाँच देशहरूमा अवस्थित छ । हामी तपाईलाई यहाँ यस्ता पाँच देशको बारेमा जानकारी दिइरहेका छौं ।
नाइजेरियामा बहुपतिलाई अनुमति दिने धेरै जनजातिहरू छन् । महिलाहरू विशेष गरी उत्तरी नाइजेरियाको इरिग्वे समुदायमा परम्परागत रूपमा एक भन्दा बढी पतिहरू राख्ने चलन थियो । नाइजेरियाको इरिग्वेका महिलाहरूमा एकभन्दा बढी पति राख्ने चलन कुनै समय प्रचलित थियो। १९६८ मा तिनीहरूको काउन्सिलले यसलाई गैरकानूनी बनाएपछि यो धेरै दुर्लभ भएको छ ।
भारतमा पनि कतिपय जनजातिहरूमा बहुपति प्रथा प्रचलित छ । उत्तर भारतको जौनसर्बवार क्षेत्रका पहाडहरूमा बहुपति प्रथा प्रचलित छ। हिमाचल प्रदेशको किन्नौरमा केही मानिसहरूले यस परम्परालाई अझै पछ्याउँछन् । यिनीहरू बाहेक नीलगिरीको टोडा जनजाति, त्रावणकोरको नजनाद भेल्लाला र दक्षिण भारतको नायर जातिमा बहुपति प्रथा अझै पनि विद्यमान छ ।
तिब्बत, नेपाल र चीनका केही भागहरूमा बसोबास गर्ने मानिसहरूमा बहुपतित्व प्रचलित छ । यहाँ प्रायः दुई दाजुभाइले एउटै महिलासँग विवाह गर्छन् । विभिन्न बुबाका छोराछोरीहरू बीच आफ्नो सम्पत्ति बाँड्नबाट जोगिनका लागि परिवारहरूले पनि यो अभ्यास पालना गर्छन् । तिब्बत विश्वविद्यालयले १९८८ मा ७५३ तिब्बती परिवारहरूमा गरेको सर्वेक्षणले १३।५ प्रतिशत परिवारले बहुपति प्रथा गरेको पाइएको थियो ।
सन् २०१३ मा केन्यामा सार्वजनिक भएको बहुपति प्रथाको घटनाले विश्वमा चर्चा सृजना गरेको थियो । दुई पुरुषले एउटै महिलाको पति बन्ने निर्णय गरेका थिए । केन्याको कानुनले बहुपतिलाई स्पष्ट रूपमा निषेध गर्दैन। यस्तो गर्नेलाई कानुनी कारबाही गर्न सकिँदैन । यस्तो अवस्थामा केन्याका मसाई समुदायमा बहुपतिको चलन अहिले पनि छ ।
महिलाले एकभन्दा बढी पुरुषसँग विवाह गर्ने चलन दक्षिण अमेरिकामा पनि प्रचलित छ । दक्षिण अमेरिकाका जनजातिहरूमा बहुपतिको प्रचलन छ। विशेष गरी बोरोरो जनजातिले बहुरूपी प्रणालीलाई अनुसरण गर्दै आएको छ । ७० प्रतिशत अमेजनीय संस्कृति र टुपी–कावाब जनजातिमा महिलाका दुई दाजुभाइसँग विवाह गर्ने चलन रहेको मानिन्छ ।
